Նոր հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ որոշ շներ ունեն մարդկային խոսքի նոր բառեր սովորելու ունակություն, նույնիսկ երբ նրանց ուղղակիորեն չեն դիմում, այնպես, ինչպես անում են փոքր երեխաները։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են «Science» ամսագրում և ընդլայնում են մեր պատկերացումներն ընտանի կենդանիների կոգնիտիվ ունակությունների մասին։
Էտվյոշ Լորանդի համալսարանի (ELTE, Բուդապեշտ) և Վիեննայի անասնաբուժական բժշկության համալսարանի գիտնականներն ուսումնասիրել են հազվագյուտ, բացառիկ ընդունակ շների մի խումբ, որոնց նրանք անվանել են «բառերի շնորհալի սովորողներ» (GWL): Այդ կենդանիները կարող են հիշել առարկաների անունները և սովորել մարդկանց բնական շփման հիման վրա, այլ ոչ թե միայն անմիջական հրահանգների միջոցով։
Մի շարք փորձերի ընթացքում հետազոտողները երկու եղանակով ստուգել են շների բառեր սովորելու ունակությունը։ Առաջին դեպքում տերերը շանն ուղղակի ցույց են տվել նոր խաղալիք և անվանել այն։ Երկրորդ դեպքում շները պարզապես դիտել են, թե ինչպես են իրենց տերերը քննարկում խաղալիքները մեկ այլ մարդու հետ՝ առանց զրույցին շների մասնակցության։ Կարճատև պարապմունքներից հետո՝ յուրաքանչյուրը ընդամենը ութ րոպե տևողությամբ, շներին տարել են մեկ այլ սենյակ և խնդրել են վերցնել որոշակի խաղալիքը՝ տալով նրա անունը։
Արդյունքները տպավորիչ էին. տասը «շնորհալի» շներից յոթը հաջողությամբ գտել են ճիշտ խաղալիքները, նույնիսկ եթե անունը լսում էին միայն մարդկային խոսակցության ժամանակ: Որոշ փորձարկումների ժամանակ «գաղտնալսման» պայմաններում ճշգրտությունը առաջին փորձերի ժամանակ հասնում էր 100 տոկոսի:
Երկրորդ փորձի ժամանակ գիտնականները բարդացրել են խնդիրը. կենդանիները տեսել են խաղալիքը, բայց լսել դրա անունը միայն այն բանից հետո, երբ այն թաքցվել է դույլի մեջ, այն պահին, երբ շները չեն նկատել: Այնուամենայնիվ, շների մեծ մասը հաջողությամբ «սերտել» է բառի և առարկայի միջև կապը՝ ցույց տալով իրենց կոգնիտիվ մեխանիզմների ճկունությունը:
Հետազոտության հեղինակները նշել են, որ ուսուցման այս տեսակի համար պահանջվում է ներքին նախատրամադրվածությունների և սոցիալական փորձի համադրություն, և որ նման ունակությունները հազվադեպ են հանդիպում նույնիսկ շների մոտ: Այնուամենայնիվ, հայտնագործությունը ցույց է տալիս, որ խոսքի յուրացման մեխանիզմները, որոնք նման են մարդկային մեխանիզմներին, կարող են գոյություն ունենալ նաև այլ տեսակների մոտ՝ նոր լույս սփռելով լեզվական ուսուցման էվոլյուցիոն ակունքների վրա:
