ԵՏՄ-ից Հայաստանի դուրս գալը Ռուսաստանում չի նկատվի, բայց Հայաստանի համար դա կհանգեցնի տնտեսական փլուզման։ Դրամասին «Մեծ քաղաքականություն» փոդքասթի չորրորդ թողարկման ժամանակ հայտարարել է ՀՀ երկրորդ նախագահ և «Հայաստան» դաշինքի առաջնորդ Ռոբերտ Քոչարյանը։
«Վերջերս մի պաշտոնյա ասաց, թե մենք դուրս կգանք ԵԱՏՄ-ից։ Ո՞վ կտուժի ԵԱՏՄ-ից Հայաստանի դուրս գալով։ Հայաստանի արտաքին առևտրի 35-40 տոկոսը Ռուսաստանի հետ է։ Եթե հաշվի առնենք պատժամիջոցները շրջանցող բոլոր գործարքները, դա կազմում է մոտ 60 տոկոս։ Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև առևտուրը 2022 թվականին՝ մինչև ռուս-ուկրաինական հակամարտությունը, կազմել է 0,3 տոկոս, հիմա՝ 0,5-0,7 տոկոս։ Ռուսաստանը նույնիսկ չի նկատի Հայաստանի դուրս գալը։ Հայաստանի համար դա կլինի փլուզում։ Հայաստանի բնակիչների 80 տոկոսի բարեկեցությունը որոշ չափով կախված է Ռուսաստանի հետ հարաբերություններից։ Երկրի բարձրագույն ղեկավարը չի կարող վարել արտաքին քաղաքականություն, որը հակասում է երկրի տնտեսական շահերին։ Սա հարված է քաղաքացիների բարեկեցությանը», – ընդգծել է նախկին նախագահը։
ԵՄ արտահանման հեռանկարների մասին հարցին պատասխանելով՝ Քոչարյանը նշել է, որ Եվրոպա գնում է հայկական արտադրանքի չնչին տոկոսը. 1 տոկոսից պակաս գյուղատնտեսական արտադրանք, գինու մոտ 3-5 տոկոսը և նույնքան կոնյակ։ Մնացած գրեթե ամեն ինչ գնում է Ռուսաստան։ Նախկին նախագահը կոչ է արել գյուղատնտեսությամբ և ջերմոցային տնտեսություններով զբաղվող բոլոր անձանց մտածել ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու քաղաքականության հետևանքների մասին։ Պատկերավոր ասած՝ Քոչարյանը բոլորին կոչ է արել հասկանալու, որ արջին փայտով չես կարող խփել. դա կարող է ամբողջ երկրի փլուզման պատճառ դառնալ։ «Ի՞նչ կանեն նրանք, եթե Ռուսաստանը փոխի իր վերաբերմունքը։ Թող գնահատեն իրենց վարկերը և մտածեն հետևանքների մասին»,- նշել է նախկին նախագահը։ Նա հավելել է, որ ոչ ոք նրանց չի ասում դառնալ Եվրոպայի թշնամիներ։ Ռուսաստանի հետ հարաբերություններով կարելի է գումար վաստակել և ծախսել Եվրոպայում։ «Վիզայի ազատականացման գործընթացը սկսվել է իմ օրոք։ Պետք չէ հակադրել հարաբերությունները»,- նշել է Քոչարյանը՝ հավելելով, որ ԵՄ-ն Ռուսաստանին թշնամի է համարում, և իմաստ չունի հայտնվել երկու կրակի արանքում։ Նա նաև նշել է, որ ամեն տարի մոտ 200 հազար հայ է մեկնում Ռուսաստան աշխատելու, և ի՞նչ կանեն նրանք, եթե Հայաստանի քայլերին ի պատասխան Ռուսաստանը խստացնի ներգաղթային քաղաքականությունը, կտեղափոխվեն Եվրոպա՞։
Նախկին նախագահը նշել է, որ հասարակական ոլորտում կուտակվել է փոխադարձ բացասական վերաբերմունք՝ Երևանի նախաձեռնությամբ։ Ըստ նրա՝ Ռուսաստանը լավ գիտակցում է, որ Հայաստանը Ռուսաստանի թշնամիների կողմն է, և յուրաքանչյուր ոք, ով կարծում է, որ այստեղի հակառուսական տրամադրությունները չեն հանգեցնում Ռուսաստանում հակահայակական հարաբերությունների, սխալվում է։ «Ռուսաստանում կա 2 միլիոն հայ, և նրանք փոխանցումներ են ուղարկում։ Ինչո՞ւ են անընդհատ ծաղրում։ Երբ հնարավոր է ունենալ շատ լավ մոդել, լինել ԵԱՏՄ-ում, 150 միլիոնանոց հսկայական շուկան հիանալի հնարավորություն է փոքր երկրի համար: Եվ ԵՄ-ի հետ վիզայի ազատականացման գործընթացը լիովին հետ է մղվել»,- նշել է նախկին նախագահը: Նա նաև հիշեցրել է ԵՄ արտադրանքի հավաստագրման հետ կապված դժվարությունները. նույնիսկ մեկ ապրանքի արտահանման թույլտվություն ստանալը կարող է տասնամյակներ տևել։
Քոչարյանը կարծում է, որ հաշվի առնելով եվրոպական ուղղությամբ իրական հետընթացը, կարելի է եզրակացնել, որ Հայաստանի իշխանությունները, ըստ էության, խաբում են մարդկանց «եվրոպական ոճի վերանորոգումներով»: Ավելին, ԵՄ-ն ինքնին բավականին լուրջ դեգրադացիա է ապրում: Մեկնաբանելով այն դիտարկումը, որ մարդկանց գայթակղում են վիզաներով՝ նախկին նախագահը կրկնել է, որ քաղաքացիները որքան շատ հնարավորություններ ունենան (ճանապարհորդելու), այնքան լավ, բայց իրականում վիզայի ազատականացման գործընթացը դանդաղել է։
Վերադառնալով ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու հարցին՝ Քոչարյանը նշել է, որ իշխանությունները վատ են հասկանում նման քայլի արդյունքը, չեն կարողանում հաշվարկել հետևանքները, անպատասխանատու հայտարարություններ են անում և հավատում են, որ կարող են ցանկացած իրավիճակից դուրս գալ: «Կտրում են ճյուղը, որի վրա նստած են»,- հավելել է Քոչարյանը:
ՓԱՇԻՆՅԱՆԻ ՆՅԱՐԴԱՅԻՆ ՋՂԱԿԾԿՈՒՄՆԵՐԸ ՊՈՒՏԻՆԻ ՀԵՏ ՀԱՆԴԻՊՄԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿ ԱԿՆՀԱՅՏ ԷԻՆ
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի և Նիկոլ Փաշինյանի հանդիպումը ցույց տվեց, որ Ռուսաստանի համբերությունն անսահման չէ, – մեկնաբանելով ՀՀ վարչապետի վերջերս Մոսկվա կատարած այցը, հայտարարել է Հայաստանի երկրորդ նախագահը։
Արձանագրելով, որ այցը տեղի է ունեցել Փաշինյանի նախաձեռնությամբ, նախկին նախագահը նշել է, որ նպատակն էր կրկին արարողակարգային ելույթներ ունենալ և ցույց տալ, որ Փաշինյանը Ռուսաստանում, Եվրոպայում և Միացյալ Նահանգներում ընդունված մարդ է, և որ նա լավ հարաբերություններ ունի աշխարհաքաղաքական կենտրոնի հետ։ «Բայց այս անգամ ես տեսա, որ Ռուսաստանի համբերությունն անսահման չէ։ Եվ տեղի ունեցավ այն, ինչ պետք է տեղի ունենար։ Նույնիսկ ոչ թե բուն հանդիպումը, այլ դրանից առաջ և հետո արված հանդիպման լուսաբանումները։ Ազդանշան, որ հերիք է աշխարհաքաղաքական խորամանկությունների դիմել։ Մենք հիանալի հասկանում ենք, թե ինչ եք անում, և դա այլևս չի անցնի՝ դա է գլխավոր ուղերձը»,- նշել է Քոչարյանը։
Հարցին, որ իշխանություններ փորձում են «ուժեղ մարդու» տպավորություն ստեղծել, նախկին նախագահը նշել է, որ Փաշինյանի նյարդային ջղակծկումներն ակնհայտ էին, և հանդիպումը հետևյալին էր վերաբերում. Ռուսաստանը, որպես գերտերություն, ասում է, որ չափազանց լրջագույն խնդիրներ կան, և եթե դրանք շարունակվեն, հետևանքներ կլինեն։
Մեկնաբանելով Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ մեղադրանքները, նախկին նախագահը նշել է. «Ասենք այսպես, գերտերության հաշվին աքլորանալը հակառակ արդյունք էր ունենալու։ 2018-2020 թվականներին աքլորանում էր Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ։ Դա դաս չեղավ, որ քաղաքականության մեջ աքլորանալը լավ չէ, հատկապես, երբ շատ թույլիկ ես»։
Ըստ Քոչարյանի՝ այդ մարդու (Փաշինյանի) ինքնիշխանության լիակատար բացակայությունը դրսևորվում է նրա բառերի գործածմամբ. դա նրա բարդույթը հաղթահարելու միջոց է։ Ըստ նրա՝ Հայաստանը երբեք այսքան կախման մեջ չի եղել։ Ընդ որում, Ռուսաստանից կախվածությունը օբյեկտիվ է, մինչդեռ ուրիշներից կախվածությունը թելադրում են Հայաստանի իշխանությունները։ Ընդհանուր առմամբ, հիշեցրել է Քոչարյանը, բացարձակ անկախություն չի կարող լինել։ «Ինքնիշխանության» գերաճը վկայում է բարդույթների մասին: (Փաշինյանը) հիմարություններ է անում, հետո պայքարում է դրա հետևանքների դեմ և հերոսաբար հայտարարում, որ միայն ինքը կարող է քայլեր ձեռնարկել դրանք հաղթահարելու համար»,- հավելել է նախկին նախագահը։
Պատասխանելով հարցին թե ինչպես են կառուցվել Վլադիմիր Պուտինի հետ իր հարաբերությունները՝ Քոչարյանը նշել է, որ թե՛ Ռուսաստանի նախագահի, թե՛ մյուս առաջնորդների հետ իր շփումներում առաջնորդվել է պատվի և արժանապատվության սկզբունքներով և գործել է երկրի շահերից ելնելով:
«Այս տարիների ընթացքում ակտիվ շփում եմ ունեցել Ռուսաստանի նախագահի հետ, և չի եղել որևէ կետ, որը կհանգեցներ անվստահության: Միջպետական հարաբերություններում ստերը միշտ բացահայտվում են: Եթե տեսնում են, որ ստում են, նման մարդուն չեն վստահում (նկատի ունենալով Փաշինյանին): Նրանք պաշտոնական հանդիպումներ են անցկացնում, սակայն մատները խաչած են պահում»,- նշել է նախկին նախագահը:
ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ 9-Ի ԻՐ ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅԱՄԲ ՌՈՒՍԱՍՏԱՆԻ ՆԱԽԱԳԱՀԸ ՓՈՐՁԵՑ ՓՐԿԵԼ ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԸ
Նիկոլ Փաշինյանը փորձում է Լեռնային Ղարաբաղի հարցում իր սխալները բարդել Ռուսաստանի նախագահի վրա, – հայտարարել է Ռոբերտ Քոչարյանը։
Ըստ նրա՝ նման հայտարարությունները նորություն չեն։ Եթե ինքը չի անում այդ հայտարարությունները, անում է խոսնակը կամ այլ պաշտոնյաներ։ Դա արվում է մեկ նպատակով՝ բոլորին համոզել, որ պատերազմի և Լեռնային Ղարաբաղի պարտության համար մեղավորը ոչ թե իրենք են, այլ Ռուսաստանը։
«Ոչ մի երկիր չի ճանաչել Արցախի անկախությունը։ Արցախը գնում էր ինքնորոշման և ճանաչման ճանապարհով։ Բոլոր երկրների համար դա երկար ճանապարհ է, որը կարող է տևել տասնամյակներ։ Ռուսաստանը, Ֆրանսիան և Միացյալ Նահանգները կասկածի տակ չեն դրել Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը։ Հարցն այն է, որ տարածքային ամբողջականությունը ճանաչելով՝ նրանք ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներ էին և ճանաչել էին ինքնորոշման իրավունքը։ Ասել (Պուտինին). «թե դու ճանաչեցիր, ուստի ես էլ ճանաչեցի», ի՞նչ ինքնիշխանություն է։ Դա աբսուրդ է, պարզապես հերթական խորամանկություն։ Նույնը կարելի է ասել Մակրոնի և Ֆրանսիայի մասին։ Մոդելը հետևյալն է. այս բոլոր դա երկրները ճանաչել են Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը, և նրանք ճանաչել են նաև Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը։ Մադրիդյան սկզբունքները հենց դա են։ Ենթադրվում էր, որ հանրաքվեն պետք է լիներ վերջնական ակորդը»,- նշել է Քոչարյանը՝ հավելելով, որ Նիկոլ Փաշինյանից առաջ ոչ ոք չէր ճանաչել Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը ճշգրիտ քառակուսի կիլոմետրերը նշելով։
Արձագանքելով մեկնաբանությանը, որ Փաշինյանը փորձում է հանրությանը փոխանցել այն ուղերձը, որ «Ռուսաստանը Հայաստանին մենակ թողեց» և «ինչ էր մնում փոքրիկ Հայաստանին», նախկին նախագահը նշել է, որ նման ուղերձները աբսուրդի շարքից են։ Քոչարյանը հիշեցրել է, որ հենց Ռուսաստանը դադարեցրեց պատերազմը, համոզեց Իլհամ Ալիևին դադարեցնել այն առանց ՄԱԿ-ի կամ առանց բանաձևի, և խաղաղապահներ տեղակայեց Լեռնային Ղարաբաղում՝ կարգավիճակի հարցը թողնելով ապագային։ Նախկին նախագահը հիշեցրել է նաև, որ հոկտեմբերին Փաշինյանին խաղաղություն առաջարկվեց, բայց նա մերժեց այդ առաջարկը։
«[Հայաստանի] լիակատար պարտությունը կանխելու համար Ռուսաստանը միջամտեց, անկասկած ճնշում գործադրեց Ադրբեջանի վրա և խաղաղապահներ տեղակայեց։ Դրանից հետո կարո՞ղ ենք ասել, որ նրանք «մեզ մենակ թողեցին»։ [Փաշինյանը] պետք է ամեն ինչ աներ ստատուս քվոն պահպանելու համար, ինչպես նշված էր նոյեմբերի 9-ի հայտարարության մեջ։ Նա ամեն ինչ արեց այն խախտելու համար։ ՄԱԿ-ի բանաձևեր չկային։ Ամբողջ հայտարարությունը Ռուսաստանի նախագահի՝ Լեռնային Ղարաբաղը փրկելու կամքի դրսևորումն էր։ Նա [Փաշինյանը] խախտեց այդ ամբողջ կառուցվածքը։ Խաղաղապահները [կրակելու] մանդատ չունեին։ Հայաստանն, ըստ էության, դուրս եկավ եռակողմ հայտարարությունից՝ ճանաչելով Լեռնային Ղարաբաղը որպես Ադրբեջանի մաս, և հարցը դարձավ Ադրբեջանի ներքին գործ։ Պաշտպանության բանակը ինքնաբերաբար զինված կազմավորում դարձավ, իսկ Արցախի ժողովուրդը դարձավ անջատողական, այլ ոչ թե ինքնորոշման ձգտող ժողովուրդ»,- թվարկել է նախկին նախագահը։
ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ՇՈՒԿԱՆ ՈՒՆԱԿ Է ԿԼԱՆԵԼՈՒ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՇՈՒԿԱՆ
Նիկոլ Փաշինյանի վարկանիշը ամենաբարձրն է գյուղական վայրերում, սակայն նրա քաղաքականությունը վնասակար է գյուղացիների բարեկեցության համար, – ասել է Հայաստանի երկրորդ նախագահը:
Պատասխանելով Եվրասիական տնտեսական միությունից (ԵԱՏՄ) դուրս գալու մասին խոսակցությունների ֆոնին Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների կարգավորման հարցին և թե՝ արդյո՞ք իշխանությունները կենտրոնանում են թուրքական և ադրբեջանական շուկաների վրա, նախկին նախագահը նշել է, որ Հայաստանի համար այդ շուկաները ոչ թե լրացնող են, այլ մրցակցային: «Չկան գյուղատնտեսական ապրանքներ, որոնք Հայաստանը կարող է արտահանել Թուրքիա կամ Ադրբեջան: Թուրքական շուկան կկլանի հայկական շուկան»,- կանխատեսել է երկրորդ նախագահը՝ հավելելով, որ թուրքական շուկան ավելի մեծ է և ավելի լավ պաշտպանված, մինչդեռ ադրբեջանական ապրանքներն ավելի էժան են:
«Ռուսաստանի Դաշնությունում մենք շուկայում մրցակիցներ ենք: Ռուսաստանի Դաշնությունը մեզ համար անսպառ շուկա է, հատկապես ալկոհոլային խմիչքների համար: Կարո՞ղ ենք մենք մրցակցել Ֆրանսիայի հետ գինու արտադրության մեջ։ Եթե [իշխանությունները] այդպես են մտածում, ապա նրանք նոր հարձակում են նախապատրաստում մեր գլխին։ Սկզբում՝ պատերազմ, հիմա՝ տնտեսական աղետ։ Հետո կասեն՝ մենք կորցրեցինք գյուղատնտեսությունը, բայց ձեռք բերեցինք անկախություն։ Այդ գյուղատնտեսությունը կախված էր Ռուսաստանից, իսկ հիմա՝ անկախ։ Մոտավորապես դա է ասում [Փաշինյանը] Լեռնային Ղարաբաղի մասին»,- հայտարարել է Քոչարյանը։
ԱԲԽԱԶԻԱՅԻ ՏԱՐԱԾՔՈՎ ԵՐԿԱԹՈՒՂՈՒ ԲԱՑՈՒՄԸ ԼՐՋՈՐԵՆ ԿԱԶԴԻ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՀՆԱՐԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՎՐԱ
Աբխազիայի տարածքով երկաթուղու բացումը լրջորեն կազդի Հայաստանի տնտեսական հնարավորությունների վրա, – հայտարարել է Ռոբերտ Քոչարյանը։
Նախկին նախագահը նշել է, որ նախորդ պոդքաստի ժամանակ թեման քննարկելուց հետո, երեք-չորս օր առաջ, Աբխազիայի էկոնոմիկայի նախարարն ասել է, որ քննարկվում է երկաթուղու բացման հարցը։ «Դա պատուհան է բացում և լրջորեն կանդրադառնա Հայաստանի տնտեսական հնարավորությունների վրա՝ ավելի էժան տրանսպորտային գիծ, նոր ճանապարհ, որը կապված չէ Ադրբեջանի հետ։
Եթե նրանք (Հայաստանի գործող իշխանությունները) փոխվեն, կարող եմ վստահաբար ասել, որ հնարավոր կլինի արագ կերպով բացել երկաթուղային կապերը Ռուսաստանի, Վրաստանի, Աբխազիայի՝ Սոչիի, Կրասնոդարի հետ։ Բացի դրանից, (Աբխազիայի) նախարարը խոսել է ճանապարհի մասին։ Լարսը 2,4 կմ բարձրության վրա է, և ձմռանը խնդիրներ են առաջանում։ Ռուսաստան տանող նոր ճանապարհը բոլորի շահերից է բխում. որքան շատ ճանապարհներ, այնքան լավ։
Ադրբեջանի տարածքով անցնող ճանապարհը 700 կմ-ով ավելի երկար է։ Մինչդեռ դու ունես ավելի կարճ, ավելի անվտանգ ճանապարհի տարբերակ, և ոչ ոք պայմաններ չի առաջ քաշում։ Ադրբեջանի համար ճանապարհը ճնշում գործադրելու լծակ է։ Վաղը նրանք կասեն, որ 300 հազար ադրբեջանցի պետք է «վերադառնան Հայաստան», հակառակ դեպքում մենք կփակենք ճանապարհը»,- նշել է նախկին նախագահը, հավելելով, որ չնայած երկու ճանապարհներ ունենալը լավ է, մրցակցություն է, սակայն ադրբեջանական ճանապարհը այդուհանդերձ ճնշման լծակ է։
News.am-ի նյութերով
