Երեքշաբթի օրը ԱՄՆ փոխնախագահ Ջ.Դ. Վենսը իր X սոցիալական ցանցի էջում հրապարակել, ապա ջնջել է Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիր այցելությունից հետո արված գրառումը, որտեղ օգտագործվել է Հայոց ցեղասպանություն» արտահայտությունը, հաղորդում է CNN-ը։
Փոխնախագահի էջի սկզբնական գրառումը, որտեղ նշվում էր, որ Վենսը և երկրորդ տիկին Ուշա Վենսը մասնակցել են ծաղկեպսակ դնելու արարողությանը՝ «1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին», հակասում է Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի քաղաքականությանը՝ չօգտագործել «ցեղասպանություն» բառը հայերի համակարգված սպանությունների և տեղահանության վերաբերյալ, ընդգծում է հեռուստաալիքը։
Բացառությամբ նախկին նախագահ Ջո Բայդենի, ԱՄՆ նախագահները խուսափել են այդ տերմինից՝ վախենալով վնասել Թուրքիայի հետ կապերը, որը տարածաշրջանային կարևոր դաշնակից է, որն այժմ միջնորդի դեր է խաղում Թրամփի վարչակազմի և Իրանի միջև, նշում է հեռուստաալիքը։
ԱՄՆ փոխնախագահի գրասենյակի պաշտոնյան փորձել է գրառման պատասխանատվությունը բարդել Վենսի հետ ճանապարհորդող պատվիրակության անդամ չհանդիսացող աշխատակիցների վրա։
Ամերիկայի Հայ Դատի Հանձնախումբը (ANCA) ջնջումը որակել է որպես «ժխտման գործողություն, որը համապատասխանում է նախագահ Թրամփի ամոթալի նահանջին ամերիկյան ազնիվ հիշողությունից՝ այն հանցագործության մասին, որը ճանաչվել է բոլոր 50 նահանգների, ԱՄՆ Կոնգրեսի, Սպիտակ տան և մեր ՆԱՏՕ-ի տասնյակից ավելի դաշնակիցների կողմից»։ Վենսը՝ երկիր այցելած ԱՄՆ առաջին գործող փոխնախագահը, լրագրողներին ասել է, որ հայերը խնդրել են իրեն այցելել այդ վայրը՝ ցեղասպանությունը անվանելով «շատ սարսափելի իրադարձություն, որը տեղի է ունեցել մի փոքր ավելի քան 100 տարի առաջ»։
Վենսի խոսնակը CNN-ին ասել է. «Սա աշխատակազմի կողմից ղեկավարվող հաշիվ է, որը հիմնականում նախատեսված է փոխնախագահի գործունեության լուսանկարների և տեսանյութերի տարածման համար։ Ինչ վերաբերում է փոխնախագահի կարծիքին այս հարցի վերաբերյալ, ես ձեզ հղում եմ տալիս այն մեկնաբանություններին, որոնք նա արել է ավելի վաղ թռիչքուղում՝ ի պատասխան խմբի հարցման»։
Վենսն ասել է, որ այցելել է այդ վայրը՝ «ինչպես զոհերի, այնպես էլ Հայաստանի կառավարության նկատմամբ հարգանքից ելնելով»։
«Ակնհայտ է, որ ես առաջին փոխնախագահն եմ, ով երբևէ այցելել է Հայաստան: Նրանք մեզ խնդրեցին այցելել այս վայրը: Ակնհայտ է, որ սա շատ սարսափելի բան էր, որը տեղի է ունեցել ավելի քան 100 տարի առաջ, և դա շատ, շատ կարևոր էր նրանց համար մշակութային առումով», – ասել է Վենսը՝ հավելելով, որ նաև պլանավորում է այցելել Ադրբեջանի կարևոր վայրեր։
Սպիտակ տան արագ արձագանքման X էջը հրապարակել է, բայց ավելի ուշ ջնջել է Վենսի մեկնաբանությունները հուշարձան այցելելու մասին: Վենսի էջից ջնջված գրառման մասին հարցին Սպիտակ տան մամուլի քարտուղար Քերոլայն Լիվիտը լրագրողներին ասել է, որ վարչակազմի քաղաքականությունը չի փոխվել։
«Ձեր կողմից հղում արված հայկական թվիթին ես պարզապես կհղեի ձեզ Սպիտակ տան հայտարարությանը, որը հրապարակվել է Հայերի հիշատակի օրը, և այս պահին քաղաքականության մեջ որևէ փոփոխություն չի եղել», – ասել է նա երեքշաբթի օրը մամուլի ասուլիսի ժամանակ։
2021 թվականին Բայդենը դարձել է ԱՄՆ առաջին նախագահը, որը պաշտոնապես ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը՝ տարելիցի կապակցությամբ հայտարարություն տարածելով, որում ասվում էր. «Ամեն տարի այս օրը մենք հիշում ենք բոլոր նրանց կյանքը, որոնք զոհվել են Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած Հայոց ցեղասպանության ժամանակ և վերահաստատում ենք մեր հանձնառությունը՝ կանխելու նման վայրագությունների կրկնությունը»։
Այս հայտարարությունը ողջունվել է Հայաստանի կողմից, բայց դատապարտվել Թուրքիայի կողմից։
Թրամփի առաջին վարչակազմի օրոք Սպիտակ տունը խնդրել է հանրապետական սենատորներին արգելափակել 1915-1923 թվականներին հայերի զանգվածային սպանությունները որպես ցեղասպանություն ճանաչող բանաձևի միաձայն համաձայնության հարցումը՝ պնդելով, որ դա կարող է խաթարել Թուրքիայի հետ բանակցությունները։ Բանաձևն ընդունվել է Ներկայացուցիչների պալատի և Սենատի կողմից 2019 թվականին։
