ԱՄՆ Միջազգային կրոնական ազատության հանձնաժողովը, ըստ էության, հայելային «դատավճիռ» է կայացնում. Հայ Առաքելական Եկեղեցուն հասցվող մի հարվածը դրսից է, մյուսը՝ ներսից։
Վերջերս հրապարակված զեկույցն արձանագրում է, որ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը միջամտել է Եկեղեցու ներքին գործերին. խորհրդի անդամներ է նշանակել՝ նոր առաջնորդ ընտրելու համար, կազմել է «ճիշտ» քահանաների ցուցակներ և կալանավորել նրանց, ովքեր համարձակվել են քննադատել իրեն կամ դառնալ ընդդիմություն: Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ-ն հայտնվել է բռնաճնշումների արշավի թիրախում։
«ՇՆՈՐՀԱԿԱԼ ԵՆՔ ԱՄՆ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԿՐՈՆԱԿԱՆ ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ՀԱՆՁՆԱԺՈՂՈՎԻՆ՝ Հայ Առաքելական Եկեղեցու դեմ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից իրականացվող հարձակումների վերաբերյալ այս խիստ զեկույցը պատրաստելու համար»,- իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է միջազգային փաստաբան Ռոբերտ Ամստերդամը: Նա ուշադրություն է հրավիրել զեկույցի մի հատվածի վրա, որտեղ ասվում է: «2025 թվականի ընթացքում վարչապետ Փաշինյանն առաջարկել է ստեղծել և անձամբ նշանակել մի խորհուրդ, որը պետք է ընտրեր ՀԱԵ նոր առաջնորդ, և առաջ է քաշել իր օրակարգին հարող հոգևորականների՝ գործող Կաթողիկոսին գահընկեց անելու նպատակով։ Գարեգին Բ Կաթողիկոսի դեմ Փաշինյանի արշավը զուգակցվել է ՀԱԵ հոգևորականների և այն աշխարհիկ անձանց ձերբակալությունների հետ, ովքեր քննադատել կամ քաղաքական ընդդիմություն են դարձել նրա կառավարությանը»։
Միևնույն ժամանակ ԱՄՆ Միջազգային կրոնական ազատության հարցերով նույն հանձնաժողովը կրկին արձանագրում է Ադրբեջանի հանցավոր գործողությունները. Լեռնային Ղարաբաղում և հարակից տարածքներում հայկական պատմական կրոնական հուշարձանները շարունակում են ոչնչացվել։ Արբանյակային լուսանկարները բացահայտել են 8 ոչնչացված և 10 վնասված օբյեկտներ, այդ թվում՝ եկեղեցիներ և գերեզմանատներ։
Հայ բանտարկյալներին արգելված է կրոնական իրեր ստանալ. ոմանք ենթարկվել են ծեծի, հոգեբանական ճնշման և նույնիսկ դաջվածքների խաչերի ոչնչացման: Ադրբեջանը ներառվել է Special Watch List-ում
Եվ ահա թե որն է հիրավի արտառոց. Ալիևն ու Փաշինյանն, ըստ էության, նույն պարանով են կապված։ Ալիևը ոչնչացնում է տաճարները ֆիզիկապես, իսկ Փաշինյանը խարխլում է Եկեղեցին բռնաճնշումներով։ Տարբերությունը լոկ մեթոդն է, արդյունքը նույնն է. Հայ Եկեղեցու՝ որպես ինստիտուտի և ազգի խորհրդանիշի ճնշումն ու կործանումը:
Զեկույցներն արձանագրում են փաստերը, բայց ո՞րն է արդյունքը։ Ադրբեջանը շարունակում է հայկական հոգևոր և պատմամշակութային ժառանգության ոչնչացումն Արցախում՝ առանց որևէ հետևանքների, պատժի և պատժամիջոցների: Փաշինյանը կառչած է իշխանությունից, և կրոնական ազատության խախտումների մասին միջազգային զեկույցները դժվար թե կասեցնեն նրան։
Հայաստանի համար դա պարզապես քաղաքականություն չէ ։ Դա հարված է հոգևորությանը և ազգային ինքնությանը, երբ իշխանությունն իրեն վեր է դասում ավանդույթներից, հավատքից և պատմությունից: Փաշինյանը վերածում է Եկեղեցին բռնաճնշումների օբյեկտի, և ազգի համար դա ոչ թե պարզապես ցինիզմ է, այլ ողբերգություն։
Իրավիճակը գրեթե սյուրռեալիստական է դիտվում. նույն դաշտում են հայտնվում երկու տարբեր առաջնորդներ՝ տարբեր շարժառիթներով ու մեթոդներով, բայց նույն արդյունքով։ Հայ Եկեղեցին՝ որպես ինստիտուտ և ազգի խորհրդանիշ, ճնշման տակ է հայտնվում երկու կողմից։
Ալիևը վանդալիզմի բացահայտ ակտ է իրականացնում. անմիջական բռնություն մշակույթի և պատմության նկատմամբ։ Փաշինյանը պատռում է հոգևոր հյուսվածքը ներսից, քաղաքականացնելով Եկեղեցին, խաթարելով նրա ինքնավարությունը և ճնշելով քահանաներին ու ընդդիմությանը։
Արտաքին ագրեսիան և ներքին բռնաճնշումները արտացոլում են միմյանց, ինչպես ողբերգական հայելու մեջ: Բայց արդյունքը հայերի համար մեկն է. ազգային հոգևոր հիմքի աստիճանական քայքայում։
Մի՞թե ժողովուրդը լուռ նայելու է կատարվող ամենին։
