Իտալիայում հնագետները ուշագրավ հայտնագործություն են կատարել՝ հայտնաբերելով հին բազիլիկը, որը նախագծվել է հին հռոմեացի ճարտարապետ Մարկոս Վիտրուվիոս Պոլիոնի կողմից, որին հաճախ անվանում են «ճարտարապետության հայր», գրել է «Popular Mechanics»-ը։
500 տարի կորած համարված կառույցը վերջապես հայտնաբերվել է Իտալիայի հյուսիս-արևելքում գտնվող Ֆանո քաղաքի Պիացա Անդրեա Կոստա հրապարակի տակ։
Հայտնագործությունը մեծ մասամբ հնարավոր է դարձել Վիտրուվիոսի՝ մ.թ.ա. 1-ին դարի «De architectura» («Շինարարության արվեստի մասին») տրակտատում թողած շենքի մանրամասն նկարագրության շնորհիվ, որը դասական ճարտարապետական տեսության վերաբերյալ միակ պահպանված աշխատանքն է։ Գիտնականներն օգտագործել են տեքստի ցուցումները, այդ թվում՝ սյուների տեղադրումը և շենքի հատակագիծը՝ պեղված բազիլիկի տեղը և կառուցվածքը ստույգ որոշելու համար։
Իր տրակտատում Վիտրուվիոսը բազիլիկը նկարագրել է որպես «մեծարժեք և գեղեցիկ» շինություն, որը ինքն է կառուցել և վերահսկել Ֆանոյում: Նա նույնիսկ ցուցումներ է տվել, որոնք կարող են ծառայել որպես ինքնատիպ քարտեզ նրանց համար, ովքեր փորձել են գտնել կառույցը դարեր անց: Պեղումների ժամանակ, երբ հնագետները հայտնաբերել են չորս սյուների հետքեր, նրանք դիմել են Վիտրուվիոսի նկարագրությանը՝ հինգերորդ անկյունային սյան դիրքը հաշվարկելու համար, և գտել են այն ճիշտ այնտեղ, որը նշված է տեքստում:
Իտալիայի մշակույթի նախարար Ալեսանդրո Ջուլին բազիլիկի հայտնաբերումն անվանել է «սենսացիոն, որի մասին մեր թոռները կխոսեն»: Ֆանոյի քաղաքապետ Լուկա Սերֆիլիպին այն անվանել է «դարի հայտնագործություն»՝ ընդգծելով, որ գիտնականներն այս կառույցը որոնել են ավելի քան կես հազարամյակ:
Բազիլիկն ուղղանկյուն հատակագիծ է ունեցել՝ տասը երկայնական սյուներով և չորս սյուներով՝ կարճ կողմերի երկայնքով, ինչը ճշգրտորեն համապատասխանում է հին հռոմեական նկարագրությանը: Հնագետները ներկայում շարունակում են հետազոտությունները՝ պարզելու համար, թե կառույցի որ մասն է մնացել գետնի տակ և արդյոք այն կարող է բացվել հանրության համար:
Այս հայտնագործությունը ոչ միայն հնագիտական, այլև մշակութային նշանակություն ունի. առաջին անգամ այն ուղղակիորեն կապում է որոշակի ճարտարապետական հուշարձանը Վիտրուվիոսի անվան հետ, որի համամասնությունների և շինարարության վերաբերյալ գաղափարները դարեր շարունակ ոգեշնչել են արվեստագետներին և ճարտարապետներին, այդ թվում՝ Լեոնարդո դա Վինչիին և նրա հայտնի «Վիտրուվիոսական մարդուն»։
