Հայ սպա Գուրգեն Մարգարյանի սարսափելի սպանությունից անցել է 22 տարի։
2004 թվականի փետրվարին Բուդապեշտում ՆԱՏՕ-ի «Գործընկերություն հանուն խաղաղության» ծրագրի շրջանակներում անցկացվեցին անգլերեն լեզվի դասընթացներ։ Մասնակցեցին հայ և ադրբեջանցի սպաներ, այդ թվում՝ ապագա զոհը՝ Գուրգեն Մարգարյանը, և նրա մարդասպան Ռամիլ Սաֆարովը։ Փետրվարի 19-ի գիշերը Սաֆարովը մտավ չբացվող սենյակ և կացնով սպանեց Գուրգեն Մարգարյանին, երբ նա քնած էր։ Այնուհետև Սաֆարովը փորձեց սպանել երկրորդ հայ սպային՝ Հայկ Մակուչյանին։ Բարեբախտաբար, փորձը անհաջող էր. սենյակի դուռը փակ էր։
Ադրբեջանցի մարդասպանի դատավարությունը տևեց մի քանի տարի։ Շոկի մեջ գտնվող հունգարական հանրությունը պահանջեց հնարավորինս խիստ պատիժ։
2006 թվականի ապրիլի 13-ին Սաֆարովը, մասամբ հայ փաստաբան Նազելի Վարդանյանի ջանքերի շնորհիվ, Բուդապեշտի դատարանի կողմից դատապարտվեց ցմահ ազատազրկման՝ առանց պայմանական վաղաժամկետ ազատման իրավունքի՝ 30 տարի ժամկետով։ Դատարանում Սաֆարովը փոխեց իր ցուցմունքը և հետ վերցրեց իր նախնական ցուցմունքները՝ վկայակոչելով ռուսերենի և անգլերենի վատ իմացությունը։
2008 թվականին Երևան կատարած այցի ժամանակ Հունգարիայի այն ժամանակվա արտաքին գործերի նախարար Քինգա Գյոնցը, պատասխանելով Սաֆարովի Ադրբեջան վերադառնալու հնարավորության մասին հարցին, նշեց, որ նման հնարավորություն գոյություն ունի, բայց Հունգարիան նման պարտավորություն չունի։ «Ռամիլ Սաֆարովի գործողությունները ցնցող և ցնցող էին հունգարական հանրության համար։ Սաֆարովի վերադարձի հնարավորությունը գոյություն ունի, բայց Հունգարիան նման պարտավորություն չունի։ Սաֆարովին վերաբերող բոլոր հարցերը շատ լուրջ կընդունվեն։ Ամենակարևոր հարցն այն է, թե արդյոք Սաֆարովը կկրի իր ցմահ ազատազրկումը Ադրբեջանում, թե ոչ», – հայտարարեց նախարարը։
Մի քանի տարի անց այդ երկրի իշխանությունները, ի դեմս վարչապետ Վիկտոր Օրբանի, գործարք կնքեցին Ադրբեջանի իշխանությունների հետ։ Ռամիլ Սաֆարովը վերադարձվեց հայրենիք, որտեղ նա անմիջապես ազատ արձակվեց և հերոս հռչակվեց։ Նույն օրը՝ 2012 թվականի օգոստոսի 31-ին, Հայաստանը խզեց դիվանագիտական հարաբերությունները Հունգարիայի հետ։ Երևանի և Բուդապեշտի միջև հարաբերությունները այժմ վերականգնվել են։
Ադրբեջանի իշխանությունները ոչ միայն փոխհատուցեցին Սաֆարովին նրա պատճառած «վնասի» համար՝ բնակարան և կոչում, այլև նրան շնորհեցին ազգային հերոսի կոչում։ Դրան չնայած՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը որևէ ուղղակի կապ չգտավ Ադրբեջան պետության և Սաֆարովի գործողությունների միջև։ Ե՛վ Սաֆարովը անձամբ, և՛ ադրբեջանական իշխանությունները մնացին լիովին անպատիժ։
News.am
