Հարցվածների 60 տոկոսը Հայաստանի դատախազությունը համարում է ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն կոռումպացված։ Այս մասին ՀՀ դատախազության գործունեության վերաբերյալ զեկույցի ներկայացման ժամանակ հայտնել է «Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնի իրավական փորձագետ Անուշ Հակոբյանը։
Զեկույցի հեղինակների կարծիքով՝ գլխավոր դատախազության անկախությունը գնահատվում է 77.7 տոկոս, կամ 17-ից 14 միավոր։ Այնուամենայնիվ, հայտնաբերվել են էական խնդիրներ, այդ թվում՝ գլխավոր դատախազի ընտրության բարձր շեմը, որը խոչընդոտում է մրցակցությանը, ինչպես նաև բաց մրցակցության և փորձագետների ներգրավվածության բացակայությունը։ Օրինակ՝ գործող գլխավոր դատախազը 2022 թվականին ընտրվել է միայն իշխող կուսակցության ներկայացուցիչների կողմից. գործընթացը բավականաչափ թափանցիկ չի եղել և ենթակա է եղել քաղաքական ազդեցության։ Ավելին, գլխավոր դատախազի և նրա տեղակալների լիազորությունների վաղաժամկետ դադարեցման հիմքերը անհասկանալի են։ Թեև օրենքն արգելում է քաղաքական նպատակներով լիազորությունների օգտագործումը, սակայն բացակայում են վերահսկողական մեխանիզմները, և պահպանվում են դատախազության ու իշխանությունների փոխկապակցվածության ընկալման ռիսկերը։ Դատախազության անկախության տեսանկյունից վիճահարույց է համարվում նաև այն դրույթը, ըստ որի՝ կառավարությունը կարող է փոփոխել ֆինանսավորումը առանց համաձայնեցման։
Զեկույցի հեղինակները փաստել են նաև գույքի բռնագանձման վերաբերյալ տվյալների հաշվետվողականության խնդիրները, ինչը թույլ չի տալիս պատկերացում կազմել գործերի ողջ շղթայի մասին։ Բացակայում են անկախ վերահսկող հանձնաժողովները, իսկ գոյություն ունեցող մեխանիզմները կրում են ձևական բնույթ։ Ներքին աուդիտի որակը սահմանափակ է։
Ի լրումն թվարկվածի՝ հանրային ընկալումը նույնպես հօգուտ դատախազության չէ. հարցվածների միայն 4,7 տոկոսն է տեղյակ դատախազության հակակոռուպցիոն գործունեությունից, իսկ 60 տոկոսը կարծում է, որ կառույցն ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն կոռումպացված է։ Ընդհանուր առմամբ, քաղաքացիների համար դատախազության հասանելիության մակարդակը ցածր է. չկա «թեժ գիծ», անանուն հաղորդումների և հետադարձ կապի ուղիղ հնարավորություն։ Մինչդեռ վիճակագրությունը փաստում է, որ դիմողների միայն քառորդն է պատրաստ ստորագրել հաղորդման տակ, ինչը նույնպես վկայում է վստահության պակասի մասին։
Մեկ այլ խնդրահարույց ոլորտ է բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց վերաբերյալ գործերով դատավճիռների ցածր ցուցանիշը՝ դատավճիռների ընդհանուր բարձր մակարդակի ֆոնին։ Այս մասով պաշտոնական վիճակագրություն և հասանելի տեղեկատվություն ընդհանրապես չկա. բոլոր տվյալները քաղված են այլ աղբյուրներից։ Ինչ վերաբերում է գույքի բռնագանձմանը, ապա 2024 թվականին գումարը կազմել է շուրջ 556 միլիարդ դրամ, սակայն սա ընդհանուր ցուցանիշի միայն քառորդ մասն է։ Կոռուպցիոն գործերով ցուցանիշը 2024-ին կազմել է շուրջ 13 տոկոս. այն աճել է 2021 թվականի համեմատ (9 տոկոս), սակայն դեռևս մնում է ցածր մակարդակի վրա։
News.am
