2020 թվականից ի վեր Ադրբեջանի և Թուրքիայի քաղաքականությունը Հայաստանի ու Արցախի նկատմամբ թե՛ հանրային դաշտում, թե՛ պաշտոնական մակարդակում տեղավորվում է ցեղասպան գործողությունների տրամաբանության մեջ։ Այս մասին «Հայոց ցեղասպանության հիշատակի օր. ճանաչում և արդարություն՝ 1915-ից մինչև Արցախ» խորագրով քննարկման ժամանակ հայտարարել է թյուրքագետ Վարուժան Գեղամյանը։
Փորձագետը նշել է, որ թեև առաջին հայացքից թվում է, թե Ցեղասպանության հարցը կորցրել է արդիականությունը։ Անցել է ավելի քան 100 տարի, սակայն 1991 թվականից ի վեր այս թեման երբեք այնքան այժմեական չի եղել, որքան հիմա։ Ըստ Գեղամյանի՝ սա պայմանավորված է նրանով, որ 44-օրյա պատերազմից հետո Ադրբեջանի և Թուրքիայի կողմից իրականացվող քայլերը կարելի է բնորոշել որպես ցեղասպանական կամ դրանց նպաստող գործողություններ։ Նա նաև հավելել է, որ ցեղասպանությունը միայն որոշակի ժամանակում և տարածքում էթնիկ խմբի բնաջնջումը չէ։
Որպես նման քաղաքականության դրսևորում՝ նա մատնանշել է 2022 թվականին սկսված Արցախի շրջափակումը։ Երկրորդ գործոնը Հայաստանի դեմ այժմ իրականացվող տեղեկատվական քաղաքականությունն է. փորձագետները փաստում են, որ նախապատերազմյան շրջանի համեմատ թշնամական հռետորաբանությունը մի քանի անգամ աճել է։ Այնուհետև նա անդրադարձել է 90-ականների սկզբից իրականացվող տնտեսական շրջափակման։ Ըստ թյուրքագետի՝ Հայաստանը, խոսելով սահմանների բացման անհրաժեշտության մասին, փորձում է նսեմացնել խնդիրը, մինչդեռ պետք է հստակ մատնանշել, թե հատկապես ով է փակ պահում այդ սահմանները։ Եվ երրորդ՝ անցյալ դարասկզբին տեղի ունեցած Ցեղասպանության մասին բարձրաձայնելը նման ոճիրների կանխարգելման կարևորագույն գործիքն է։
Անդրադառնալով Թուրքիայի կողմից Հայոց ցեղասպանության և այլ ցեղասպանությունների ժխտմանը՝ փորձագետն առանձնացրել է երկու հիմնական պատճառ՝ պայմանականորեն ներքին և արտաքին։ Առաջինը ներքին պատճառն է. ժխտողականությունը թուրքական պետության, այդ թվում նաև նրա տարածքային ամբողջականության անկյունաքարն է։ Այսինքն՝ ցեղասպանության ժխտումը թուրքական պետության լեգիտիմության հիմքն է։ Արտաքին պատճառն ավելի պարզ է. եղելության ճանաչումն անխուսափելիորեն կարող է օգտագործվել ոչ միայն Հայաստանի, այլև այլ խաղացողների կողմից՝ Անկարայի վրա ճնշում գործադրելու և նրա վրա ազդելու համար։
Ինչ վերաբերում է նրան, թե արդյոք այդ նպատակները խաղաղ են, թե մեզ միայն կեսն են ասում, փորձագետը նշել է, որ դա «միայն կեսն է»։ Նրա խոսքով՝ այստեղ ևս գործում է «թուրքական թակարդը»։ «Թուրքիայում և Ադրբեջանում Հայաստանի հետ սահմանները բացելու ցանկություն չկա։ Այդ մասին են վկայում նրանց ներքին քննարկումներն ու «նախապատրաստական աշխատանքները»»,- նշել է փորձագետը։ Նա հիշեցրել է Բաքվի և Անկարայի միջև «դերերի բաշխման» մասին, որոնք ռազմավարական առումով մեկ միասնություն են։ Այսինքն՝ երկու կողմերն էլ խաղում են այնպես, ինչպես ընդունված է անվանել «լավ ու վատ ոստիկան», որտեղ «վատի» դերում Ադրբեջանն է։ Իսկ Թուրքիան օգտագործում է փակ սահմանների գործոնը՝ Հայաստանից իր ուզածին հասնելու համար։ Փակ սահմանները լավ գործիք են, նույնիսկ ավելի լավ, քան բաց սահմանները՝ եզրափակել է փորձագետը։
News.am
