Բաքվի ռազմական դատարանը Լեռնային Ղարաբաղի 15 նախկին ղեկավարներին դատապարտել է ցմահ կամ երկարատև ազատազրկման: DW-ի հարցազրույցում գերմանացի փորձագետը քննարկել է, թե ինչպես կարող է Եվրոպան արձագանքել այս դատավճիռներին։
«Միջազգային մակարդակում տարածաշրջանի կարգավիճակի վերաբերյալ ոչ իրավական, ոչ էլ աշխարհաքաղաքական կոնսենսուս չկար: Արդյունքում՝ բոլորը մինչև 2020թ․ հաշտվեցին ստատուս քվոյի հետ»,- DW-ի հարցազրույցում նշել է Գերմանիայի արտաքին հարաբերությունների խորհրդի (DGAP) վերլուծաբան Շթեֆան Մայսթերը։
Եվրոպական երկրների մոտեցումները Լեռնային Ղարաբաղի հարցում տարբեր էին, նշել է Մայսթերը: Ազգային շահերը զգալի դեր են խաղացել. որոշ երկրներ ռեսուրսներ են ստացել Ադրբեջանից և, հետևաբար, հակված են եղել Բաքվի դիրքորոշմանը, մինչդեռ մյուս պետությունները, որտեղ ապրում է մեծ հայկական սփյուռք, աջակցել են ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքի սկզբունքին։
Ադրբեջանի կողմից տարածաշրջանի նկատմամբ վերահսկողություն հաստատելուց հետո Եվրամիությունը դատապարտեց հայ բնակչության փաստացի վտարումը։ Սակայն, ըստ Շթեֆան Մայսթերի, ԵՄ անդամ պետությունները չկարողացան համաձայնության գալ Բաքվի դեմ պատժամիջոցներ կիրառելու հարցում։
«Լեռնային Ղարաբաղի օրինակը ցույց է տալիս, որ նույն արժեքները կիսող արևմտյան երկրների համայնքն այլևս գոյություն չունի»,- նշել է DGAP վերլուծաբանը։ Բաքուն վերահսկողություն հաստատեց տարածաշրջանի նկատմամբ, և միջազգային հանրությունը դա ընդունեց որպես կատարված փաստ։
Մայսթերը կարծում է, որ չճանաչված հանրապետության նախկին ղեկավարների ցուցադրական դատավարություններ անցկացնելով՝ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը դիտավորյալ դաժանություն է դրսևորում և «վրեժ է լուծում Ղարաբաղյան առաջին պատերազմում կրած պարտության համար»։ Վերլուծաբանի խոսքով՝ Ադրբեջանի ղեկավարը կարող է իրեն թույլ տալ նման խիստ դատավճիռներ, քանի որ նրան չի հետաքրքրում միջազգային քննադատությունը։
Բաքվի գործողությունները հակամարտության ավտորիտար կարգավորման օրինակ են։
«Ղարաբաղն այլևս դեր չի խաղում եվրոպական և միջազգային քաղաքականության մեջ: Ադրբեջանը Եվրոպա գազի և նավթի հիմնական մատակարարն է, այդ պատճառով ԵՄ բոլոր պետությունները խուսափում են Բաքվին քննադատելուց»,- նշել է վերլուծաբանը՝ բացատրելով չճանաչված հանրապետության նախկին ղեկավարության համոզմունքներին միջազգային արձագանքի բացակայությունը։
Երկար ժամանակ Միացյալ Նահանգները Ադրբեջանում մարդու իրավունքների իրավիճակի հիմնական քննադատներից մեկն էր։ Սակայն Բաքվի և Վաշինգտոնի միջև հարաբերություններն այժմ կարգավորվել են, և բիզնես շահերը՝ ռեսուրսների և առևտրային ուղիների շեշտադրմամբ, դուրս են մղել ժողովրդավարական օրակարգը։
«Միջազգային հարաբերությունների նոր համակարգում ուժի գործոնն է դառնում որոշիչը»,- ամփոփել է վերլուծաբանը։
